{"id":789,"date":"2026-09-04T10:26:46","date_gmt":"2026-09-04T10:26:46","guid":{"rendered":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/2026\/09\/04\/start-at-the-top\/"},"modified":"2026-09-04T13:29:43","modified_gmt":"2026-09-04T13:29:43","slug":"start-at-the-top","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/2026\/09\/04\/start-at-the-top\/","title":{"rendered":"Dechreuwch ar y brig"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light has-custom-content-position is-position-bottom-center\" style=\"min-height:556px;aspect-ratio:unset;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-719 size-large\" alt=\"A wide shot of a large, dark, silhouetted mountain ridge under a clear blue sky with low-lying clouds visible in the distance. A well-worn dirt path winds its way up the side of the mountain and along its crest where a line of people are visible.\" src=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-1024x683.avif\" data-object-fit=\"cover\" srcset=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-1024x683.avif 1024w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-300x200.avif 300w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-768x512.avif 768w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-1536x1024.avif 1536w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Pen_y_Fan-2048x1365.avif 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-0 has-background-dim\" style=\"background-color:#717670\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container has-global-padding is-layout-constrained wp-container-core-cover-is-layout-6b3b7742 wp-block-cover-is-layout-constrained\"><div class=\"has-link-color wp-elements-1 wp-block-post-date has-text-color has-accent-1-color has-background has-contrast-background-color has-x-large-font-size has-text-align-center\"><time datetime=\"2026-09-04T10:26:46+00:00\">Medi 4, 2026<\/time><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull has-global-padding is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-6b3b7742 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\" style=\"font-size:clamp(33.419px, 2.089rem + ((1vw - 3.2px) * 2.606), 60px);\">Dechreuwch ar y brig<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">Dyma bost gwadd gan David Clubb, Cadeirydd Annibynnol Partneriaeth Dalgylch Taf.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-3a88641f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-global-padding is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-column-is-layout-89762b53 wp-block-column-is-layout-constrained wp-block-hidden-mobile wp-block-hidden-tablet\" style=\"padding-right:0;padding-left:0;flex-basis:20%\">\n<div class=\"wp-block-group has-background has-global-padding is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-4a000fef wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-1 is-position-sticky\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\n<div class=\"wp-block-group has-base-background-color has-background has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n<nav aria-label=\"Tabl Cynnwys\" class=\"wp-block-table-of-contents\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#what-does-ai-mean-for-wales\">Y ffynhonnell<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#mathemateg-y-blaenddyfroedd\">Mathemateg y blaenddyfroedd<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#rol-natur-wrth-arafu-r-llif\">R\u00f4l natur wrth arafu&#039;r llif<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#o-lifogydd-i-dan\">O lifogydd i d\u00e2n<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#dysgu-gan-stroud\">Dysgu gan Stroud<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#ymosodwyr-i-r-taf\">Ymosodwyr i&#039;r Taf<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#ansawdd-dwr-ac-ecoleg\">Ansawdd d\u0175r ac ecoleg<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#lle-nad-yw-dechrau-ar-y-brig-yn-gweithio\">Lle nad yw &#039;dechrau ar y brig&#039; yn gweithio<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"#meddyliau-terfynol\">Meddyliau terfynol<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n\n\n<div style=\"height:13px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:50%\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r cofnod blog hwn yn seiliedig ar y dystiolaeth sy&#8217;n cefnogi mwy o weithgarwch ar frig dalgylch, er mwyn cynhyrchu manteision mwy ledled &#8211; ac yn enwedig ar y gwaelod. Fodd bynnag, mae&#8217;n dod gyda rhybuddion &#8230;. darllenwch ymlaen i ddilyn fy rhesymeg!<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"what-does-ai-mean-for-wales\" class=\"wp-block-heading\">Y ffynhonnell<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Afon Taf yn dechrau ddwywaith. Mae <a href=\"https:\/\/cy.wikipedia.org\/wiki\/Afon_Taf_(Caerdydd)\">Taf Fawr yn dechrau ychydig islaw Corn Du, tra bod Taf Fechan yn tarddu islaw Pen y Fan<\/a>. Maent yn cwrdd ym Merthyr, ac yn ymuno \u00e2 nhw mae Afon Bargoed Taf ym Mynwent y Crynwyr, Afon Cynon yn Abercynon, ac Afon Rhondda ym Mhontypridd. Mae&#8217;r afon yn rhedeg 67km o Ferthyr i&#8217;r Bae yng Nghaerdydd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;n bwysig meddwl am y ffynhonnell, oherwydd yn aml rydym yn meddwl am y canlyniadau, yn enwedig pan fydd pethau drwg yn digwydd. Llifogydd ym Mhontypridd, llygredd ym Mae Caerdydd&#8230;.ni ellir datrys y canlyniadau hyn trwy weithredu ym Mhontypridd a Chaerdydd yn unig. Holl bwynt dull dalgylch yw cymryd golwg gyfannol, gan ddyrannu adnoddau lle mae&#8217;n gwneud y synnwyr gweithredol gorau, ac nid lle mae o reidrwydd yn fwyaf gweladwy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0175r, gwaddod, maetholion; maent yn ymuno \u00e2&#8217;r cyrsiau d\u0175r ac yn llifo i lawr. Bydd adeiladu waliau ar hyd glannau&#8217;r afon yn trin y symptomau, ond nid yr achos. Dyma&#8217;r achos dros wella canlyniadau i bawb yn y dalgylch trwy ganolbwyntio ar yr ucheldiroedd.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"mathemateg-y-blaenddyfroedd\" class=\"wp-block-heading\">Mathemateg y blaenddyfroedd<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y blaendd\u0175r yw ffynhonnell nant neu afon. Yn naturiol, nhw yw&#8217;r rhan leiaf gweladwy o rwydwaith afonydd (pwy, wrth edrych ar Afon Taf o Bont Caerdydd, sy&#8217;n meddwl am yr ucheldiroedd y tu hwnt i Ferthyr?), ond mae nentydd bach yn ffurfio cyfran uchel o hyd sianel unrhyw rwydwaith afonydd, ac mae dalgylchoedd blaendd\u0175r yn cyfrif am fwy na 2\/3 o&#8217;r ardal draenio. Felly &#8211; yn groes i&#8217;r disgwyl &#8211; mae&#8217;r rhan fwyaf o Afon Taf i fyny &#8216;ar y brig&#8217; yn hytrach nag yn y dyffryn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae cyrsiau d\u0175r bach yn cael eu heffeithio&#8217;n anghymesur gan yr hyn sy&#8217;n digwydd ar eu glannau, oherwydd bod cymhareb yr ymyl (glan nant, glan afon) i arwynebedd wyneb y d\u0175r yn llawer uwch nag ar gyfer afonydd mawr. Os nad ydych chi&#8217;n fy nghredu, ceisiwch gamu dros nant, ac yna dros Afon Taf wrth iddi fynd i mewn i Fae Caerdydd. Mae&#8217;r gwahaniaeth hwnnw&#8217;n bwysig oherwydd bod cysgodi, llygredd, sbwriel dail, cyflwr y lan a rheoli tir i gyd yn cael mwy o ddylanwad fesul hectar yn y blaendd\u0175r nag sydd ganddynt yn y brif afon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae prosesau hydrolegol mewn dalgylchoedd blaendd\u0175r yn llywodraethu ail-lenwi, llwybrau llif ac amseroedd preswylio drwy&#8217;r dirwedd gyfan, ac mae cyplu hydroleg a biogeocemeg i fyny&#8217;r afon yn pennu ffurf gemegol ac amseriad yr hyn sy&#8217;n cyrraedd dyfroedd i lawr yr afon yn y pen draw. Mewn geiriau eraill; mae brig y dalgylch yn hanfodol i iechyd a gwydnwch y dalgylch cyfan.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"rol-natur-wrth-arafu-r-llif\" class=\"wp-block-heading\">R\u00f4l natur wrth arafu&#8217;r llif<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae rhai offer defnyddiol ar gael i ddeall beth sy&#8217;n digwydd yn ein systemau afonydd. Un o&#8217;r rhain yw hydrograff, sy&#8217;n plotio dyfnder yr afon yn erbyn amser.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph.avif\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1206\" height=\"870\" src=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph.avif\" alt=\"Line graph showing river level in meters over time, with the latest reading at 0.707m on 04\/09\/26. The graph displays fluctuating river levels from late 2025 through mid-2026, with a shaded green area representing the typical river level. A dotted line indicates the highest recorded level of 5.324m. The x-axis is labeled with dates, and the y-axis is labeled &quot;River Level (m)&quot; from 0 to 5. Below the graph are controls for navigation and data export.\" class=\"wp-image-725\" srcset=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph.avif 1206w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph-300x216.avif 300w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph-1024x739.avif 1024w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/PontyHydrograph-768x554.avif 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1206px) 100vw, 1206px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Hydrograff ar gyfer <a href=\"https:\/\/rivers-and-seas.naturalresources.wales\/Station\/4061?lang=cy\">Taf ym Mhontypridd<\/a>, yn dangos lefel yr afon mewn metrau am gyfnod o 12 mis. Mae&#8217;r bar gwyrdd yn dangos y lefelau &#8216;normal&#8217;, ac mae&#8217;r llinell ar 5.324m yn dangos y lefel uchaf a gofnodwyd.<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae si\u00e2p yr hydrograff ar draws Afon Taf yn cael ei bennu&#8217;n bennaf gan yr ucheldiroedd, oherwydd dyna lle mae mwyafrif helaeth arwynebedd tir y dalgylch. Felly os yw un o brif amcanion y Bartneriaeth yw lleihau effaith llifogydd yn y trefi a&#8217;r pentrefi, rhaid i&#8217;r rhan fwyaf o&#8217;n ffocws fod ar yr ucheldiroedd a&#8217;r blaenddyfroedd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r dystiolaeth ar gyfer adfer mawndiroedd wrth reoli llifogydd wedi aeddfedu&#8217;n sylweddol. Canfu <a href=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1029\/2024WR037320\">modelu adfer mawndiroedd ar raddfa dalgylch uwchben Glossop (Swydd Derby) <\/a>fod ailsefydlu Sphagnum (mwsogl) mewn rhigolau erydiad wedi&#8217;u cronni ar draws tua 40% o&#8217;r dalgylch yn cynhyrchu tebygolrwydd o >95% o leihau llifau brig o fwy na 5%, ar gyfer stormydd \u00e2 chyfnodau dychwelyd o 10 mlynedd, hyd at storm un mewn 1000 mlynedd.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration.avif\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"513\" src=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-1024x513.avif\" alt=\"Comparison of peatland erosion and revegetation over time, showing a severely eroded landscape in 2010, early-stage revegetation in 2012 with and without gully blocks, and late-stage revegetation with significant Sphagnum moss cover in 2019 and 2021.\" class=\"wp-image-728\" srcset=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-1024x513.avif 1024w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-300x150.avif 300w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-768x385.avif 768w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-1536x770.avif 1536w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Regeneration-2048x1027.avif 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Delwedd o&#8217;r papur ymchwil &#8220;<a href=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1029\/2024WR037320\">Natural Flood Management Through Peatland Restoration: Catchment-Scale Modeling of Past and Future Scenarios in Glossop, UK.<\/a>&#8220;<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn groes i&#8217;r ddealltwriaeth boblogaidd, nid natur &#8216;sbwngaidd&#8217; ucheldiroedd wedi&#8217;u hadfer sy&#8217;n cynnal d\u0175r, ond garwedd yr wyneb sy&#8217;n arafu llif y d\u0175r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y tair prif ffordd y gall ymyrraeth ucheldir leihau uchafbwynt llifogydd i lawr yr afon yw:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Storio d\u0175r yn ystod y digwyddiad<\/li>\n\n\n\n<li>Cynhyrchu d\u0175r ffo yn arafach, neu<\/li>\n\n\n\n<li>Arafu&#8217;r d\u0175r unwaith y bydd yn symud.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nid yw mawn bron yn gwneud dim i storio d\u0175r ychwanegol yn ystod glawiad. Mewn mawndir cyfan, mae&#8217;r lefel d\u0175r o fewn ychydig gentimetrau i&#8217;r wyneb, felly ychydig iawn o gapasiti sydd ar \u00f4l i amsugno unrhyw beth; mae glawiad sylweddol yn gwthio&#8217;r lefel d\u0175r yn syth i&#8217;r wyneb ac yn cynhyrchu llif dros y tir sy&#8217;n ormod o ddirlawnder.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Felly, storfa go iawn mewn mawndiroedd yw storfa ar yr wyneb; d\u0175r yn casglu mewn pantiau, ceudodau, microtopograffeg pyllau a thwmpathau a&#8217;r pyllau a ffurfiwyd y tu \u00f4l i flociau ceunentydd a ffosydd. Mae mawn wedi dirywio wedi colli&#8217;r nodweddion hynny. Fodd bynnag, mae gan y storfa hon derfyn hyd yn oed. Unwaith y bydd wedi&#8217;i llenwi dros dywydd gwlyb parhaus, neu mewn storm ddifrifol, nid oes capasiti pellach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyna pryd mae garwedd yr wyneb yn dod i rym. Mae d\u0175r ffo storm o fawn gorchudd yn cael ei ddominyddu gan lif dros y tir, mae&#8217;r gyfradd y mae d\u0175r yn cyrraedd y nant yn dibynnu&#8217;n bennaf ar orchudd yr wyneb. <a href=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1029\/2007WR006052\">Mesurodd arbrofion ar raddfa plot gan Holden a&#8217;i gydweithwyr<\/a> hyn yn uniongyrchol: mae llif dros y tir yn teithio tua deg gwaith yn gyflymach ar draws mawn noeth nag ar draws Sphagnum. Newidiwch yr wyneb, ac rydych chi&#8217;n newid yr amser dosbarthu i&#8217;r cwrs d\u0175r o bob diferyn sy&#8217;n disgyn arno.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae arbrawf cyn-ar \u00f4l-ymyrraeth-rheoli yn nalgylch Ashop yn Ardal y Copaon yn darparu rhagor o dystiolaeth. Torrodd ail-lystyfiant mawn noeth lifoedd brig 27% a mwy na dyblu amser oedi hydrograff. Gostyngodd ychwanegu blocio rhigolau gopaon 24% pellach ac estynnodd oedi 94% pellach. Y manylyn hollbwysig yw bod y cyfernod d\u0175r ffo storm (cyfran y glawiad sy&#8217;n gadael y dalgylch yn ystod y storm) wedi aros yr un fath; gostyngodd y brig yn unig oherwydd bod y d\u0175r wedi cyrraedd yn arafach ac wedi ymledu allan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Felly&#8217;r rheswm pam mae ailsefydlu Sphagnum yn sgorio mor uchel mewn rheoli d\u0175r ucheldir nid yw oherwydd bod Sphagnum yn storio mwy o dd\u0175r, ond oherwydd bod Sphagnum mor &#8216;garw&#8217; i lif y d\u0175r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/abs\/10.1002\/hyp.11355\">Canfu modelu dalgylch 84 km\u00b2 yn Swydd Efrog<\/a> fod ailgyflwyno Sphagnum i&#8217;r 5.8% o&#8217;r dalgylch a oedd yn fawn noeth wedi torri&#8217;r uchafbwynt llifogydd 1-mewn-10 mlynedd o 5.2%; ac yn lle hynny cynhyrchodd plannu&#8217;r un ardal mewn parthau glannau afonydd ostyngiad o tua 15%.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"o-lifogydd-i-dan\" class=\"wp-block-heading\">O lifogydd i d\u00e2n<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yr hyn sy&#8217;n gwneud yr achos ucheldir yn llethol, fodd bynnag, nid llifogydd yn unig. Mae&#8217;n wir bod yr un hectar wedi&#8217;i adfer yn gwneud sawl gwaith.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ym mis Ebrill 2025, llosgodd tanau gwyllt ar draws canolbarth Cymru. <a href=\"https:\/\/naturalresources.wales\/about-us\/news-and-blogs\/news\/2025-news-releases\/indicators-that-rewetted-peatland-stalled-wildfire-spread\/?lang=cy\">Canfu asesiad Cyfoeth Naturiol Cymru <\/a>o&#8217;r mawndir wedi&#8217;i ail-wlychu yn Llyn Gorast yng Nghoedwig Tywi, a adferwyd yn 2023 gydag argaeau a byndiau cyfuchlin, fod y pyllau gwlyb ac aildyfiant Sphagnum i bob golwg wedi gweithredu fel rhwystr t\u00e2n, gan gyfyngu ar ledaeniad y t\u00e2n, tra bod safle cyfagos a oedd yn aros i gael ei adfer wedi&#8217;i losgi. Mae Sphagnum iach yn dal llawer gwaith ei bwysau ei hun mewn d\u0175r; mae mawn wedi&#8217;i ddiraddio a wladychwyd gan Molinia yn hynod fflamadwy pan fydd yn sych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tymor t\u00e2n 2026 fu&#8217;r mwyaf difrifol a gofnodwyd erioed ym Mhrydain. Erbyn 10 Awst, roedd mwy na 23,000 hectar wedi llosgi ar draws y DU, gyda 72 o danau unigol yn fwy na 30 hectar. <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/cp8z0rp3xpmo\">Mae Cymru wedi torri pob record flaenorol <\/a>(ac nid mewn ffordd dda!).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video has-custom-css wp-custom-css-a72c26ef\"><video height=\"720\" style=\"aspect-ratio: 1280 \/ 720;\" width=\"1280\" controls src=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Fires2026.webm\"><\/video><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sub>Lluniau fideo Gwasanaeth T\u00e2n ac Achub De Cymru, a gafwyd trwy <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/cp8z0rp3xpmo\">erthygl newyddion BBC Cymru<\/a>.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ddiwedd mis Ebrill, llosgodd tanau yng Nghwm Elan dros 8,000 hectar a chymerodd chwe diwrnod a chymorth hofrennydd i&#8217;w rheoli, gyda phluen mwg yn weladwy o&#8217;r gofod yn ymestyn dros fwy na 50 km. Ar 29 Ebrill, dechreuodd t\u00e2n gwyllt ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog a lledaenu ar draws tua 20 km\u00b2, gan losgi coedwig, mawn a glaswelltir a chau&#8217;r A470. Ym mis Gorffennaf, llosgodd t\u00e2n ar ochr y bryn ger Blaenafon am dros dair wythnos ac roedd angen cymorth y fyddin. Yn wir, roedd yn bwnc sgwrs yn Ross-on-Wye, milltiroedd lawer i ffwrdd, lle&#8217;r oeddwn yn ymweld \u00e2 fy nheulu ar y pryd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ym mis Awst, roedd criwiau&#8217;n dal i weithio ar d\u00e2n rhostir Cronfa Dd\u0175r Llangynidr, gyda CNC ac Awdurdod y Parc Cenedlaethol eisoes yn asesu pa adferiad fyddai ei angen wedi hynny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gallai adfer natur yr ucheldir fod yn elfen hanfodol o&#8217;n cydnerthedd seilwaith. Yn y fideo uchod, gallwch weld llinellau trydan foltedd uchel dros y mawn mudlosg. Llosgwyd tai i&#8217;r llawr; gwnaed ffyrdd yn anhramwyadwy gan fwg a risg t\u00e2n. Mae costau cymharol gymedrol adfer ein hucheldiroedd yn sicr yn rhan annatod o wydnwch Cymru i newid hinsawdd yn y dyfodol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae t\u00e2n bellach hefyd yn risg llifogydd. Unwaith y bydd mawn a phridd yn llosgi maent yn rhoi&#8217;r gorau i weithredu fel daliwr d\u0175r yn y tir uchel sy&#8217;n cynyddu&#8217;r risg llifogydd i lawr yr afon. Nid dau ddigwyddiad na system ar wah\u00e2n yw t\u00e2n a llifogydd, ond cylch, gyda&#8217;r naill yn effeithio ar y llall. Nid yn unig y mae mis Awst gwael ym mhennaeth afonydd Taf Fawr a Thaf Fechan yn drychineb carbon a bioamrywiaeth, ond mae hefyd yn diraddio&#8217;r capasiti storio sy&#8217;n sefyll rhwng stormydd yr hydref a&#8217;r cymunedau yn y dyffrynnoedd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dim ond tua 4% o Gymru y mae mawndiroedd yn ei orchuddio ond maent yn dal tua 30% o garbon ei thir. Mae tua 90% o fawndir Cymru mewn cyflwr wedi&#8217;i ddifrodi ar hyn o bryd. Gyda glawiad yr haf yng Nghymru yn cael ei ragweld i ostwng tua 15% erbyn y 2050au, yr asedau ucheldir a all gynnig lliniaru ar gyfer ein llifogydd yw&#8217;r un asedau a all liniaru ein sychder a&#8217;n tanau.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"dysgu-gan-stroud\" class=\"wp-block-heading\">Dysgu gan Stroud<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rydym yn ffodus i gael esiampl gymharol leol o sut i adfer ucheldiroedd, gyda Chyngor Dosbarth Stroud yn cael ei gydnabod yn eang am gyflawni arfer da mewn atebion sy&#8217;n seiliedig ar natur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae prosiect Rheoli Llifogydd Naturiol Dyffrynnoedd Stroud wedi bod ar waith ers 2014, gan gwmpasu Afon Frome a&#8217;i hisafonydd. Mae&#8217;r tebygrwydd \u00e2&#8217;r Taf yn gryf. Llifogydd difrifol oedd yn Stroud yn 2007 ac mae wedi gweld llifogydd yn rhywle yn y dyffrynnoedd bob blwyddyn ers hynny. Dynododd Asiantaeth yr Amgylchedd ddyffrynnoedd Slad a Nailsworth yn ddalgylchoedd ymateb cyflym, yr un ymddygiad &#8216;fflachlyd&#8217;, serth y mae CNC yn ei ddisgrifio yn y Taf. O ystyried yr hyn rydw i wedi&#8217;i amlinellu uchod, daeth y cymunedau a&#8217;r awdurdodau yno i gasgliad y gallwn ei gydnabod: nid yw Frome uchaf a&#8217;i hisafonydd yn addas ar gyfer atebion peirianyddol caled, yn rhannol oherwydd natur ffisegol y dalgylch, yn rhannol oherwydd lle mae&#8217;r eiddo sydd mewn perygl yn sefyll, ac yn rhannol oherwydd gwerth treftadaeth a thirwedd y dyffrynnoedd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dull Stroud yw&#8217;r union un y mae&#8217;r erthygl hon yn ei gyflwyno, sef ystod eang o fesurau wedi&#8217;u gwasgaru o amgylch y blaenddwr sy&#8217;n arafu llifau gyda&#8217;i gilydd, yn hytrach nag un strwythur mawr ger yr eiddo sydd mewn perygl. Mae llawer ohono&#8217;n falurion coediog mawr, gan ddefnyddio pren sy&#8217;n deillio o deneuo coetir cyffredin yn uniongyrchol ar lan y nant, sy&#8217;n ei wneud yn rhad ac yn ailadroddadwy. Eu fframwaith technegol eu hunain yw y gall nifer fawr o argaeau malurion dros gyfnod byr fod yn fwy effeithiol nag un strwythur mawr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ar \u00f4l degawd o weithredu ar lawr gwlad, dyma&#8217;r canlyniadau:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Dros 1,300 o ymyriadau ar draws dalgylch ehangach Frome<\/li>\n\n\n\n<li>40% o&#8217;r dalgylch bellach yn draenio trwy nodweddion Rheoli Llifogydd Naturiol (NFM)<\/li>\n\n\n\n<li>50 o reolwyr tir a chontractwyr lleol yn cydweithio ar gyflawni<\/li>\n\n\n\n<li>Dros 1,000 o bobl wedi ymgysylltu trwy grwpiau lleol a chenedlaethol<\/li>\n\n\n\n<li>Rhwydwaith monitro a sefydlwyd yn benodol i ddangos perfformiad NFM<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gellir cymhwyso pedair gwers o Stroud i&#8217;n dull ni yn Afon Taf:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Mae gan lawer o ddalgylch uchaf Afon Taf yr un cyfuniad o ochrau serth, eiddo gwasgaredig mewn perygl a thirwedd dreftadaeth a oedd yn diystyru amddiffynfeydd confensiynol yn Stroud. Y cyfyngiad hwnnw yw&#8217;r union beth sy&#8217;n gwneud gwaith i fyny&#8217;r afon dosbarthedig y dewis mwyaf ymarferol<\/li>\n\n\n\n<li>Mae bron i 1,500 o ymyriadau cost isel a gyflawnir gyda rheolwyr tir lleol yn gynnig ariannu a chyflenwi sylfaenol wahanol i gynllun cyfalaf. Mae hefyd yn llawer mwy cydnaws \u00e2 chyllid cymysg a chyda model partneriaeth lle nad oes unrhyw sefydliad sengl yn dal y gyllideb gyfan. Mae cael ffermwyr lleol a rheolwyr tir fel yr asiantau cyflawni yn meithrin cefnogaeth i&#8217;r gwaith ac yn cadw arian o fewn cymunedau lleol.<\/li>\n\n\n\n<li>Mae&#8217;r prosiect yn bodoli oherwydd bod Pwyllgor Llifogydd ac Arfordir Rhanbarthol Hafren a Gwy wedi ariannu swyddog prosiect, a gyflogwyd gan y cyngor dosbarth o dan gytundeb cydweithredol \u00e2&#8217;r cyngor sir ac Asiantaeth yr Amgylchedd. Mae deuddeg mlynedd o barhad mewn un swydd yn gwneud llawer iawn o&#8217;r gwaith. Mae&#8217;r llenyddiaeth academaidd ar lywodraethu dalgylchoedd yn ddiamwys mai r\u00f4l y cydlynydd yw&#8217;r elfen fwyaf hanfodol a mwyaf dan-ariannu cronig, ac mae Stroud yn arddangosiad byw o&#8217;r hyn y gall ei ariannu&#8217;n iawn ei gyflawni.<\/li>\n\n\n\n<li>Dim ond i Stroud y mae unrhyw gymhariaeth cyn ac ar \u00f4l yn bosibl oherwydd bod mesuryddion eisoes yn casglu data cyn i&#8217;r gwaith ddechrau. Os ydym am allu dweud unrhyw beth credadwy am y Taf yn 2040, mae&#8217;n rhaid sefydlu&#8217;r llinell sylfaen ar y dechrau.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 id=\"ymosodwyr-i-r-taf\" class=\"wp-block-heading\">Ymosodwyr i&#8217;r Taf<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mater arall sy&#8217;n wynebu&#8217;r Taf yw rhywogaethau ymledol, gyda Jac y Neidiwr a Chlymog Japan yn endemig ar draws ardaloedd mawr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er bod angen hyfforddiant ac offer arbenigol i&#8217;w reoli, gellir rheoli Jac y Neidiwr gan wirfoddolwyr &#8211; ac mae rhwygo&#8217;r planhigion allan yn ffordd hwyliog a boddhaol o dreulio peth amser.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Balsam.avif\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"806\" height=\"552\" src=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Balsam.avif\" alt=\"Two people are shown in a selfie-style shot, with the focus on their faces. In the foreground, a person with glasses is smiling widely, holding a large green leafy plant. To their left, a bald person in a plaid shirt is also smiling and holding a plant stem. They appear to be outdoors by a body of water, with trees in the background.\" class=\"wp-image-754\" style=\"aspect-ratio:1.4601798215999147;width:642px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Balsam.avif 806w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Balsam-300x205.avif 300w, https:\/\/taffcatchment.cymru\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Balsam-768x526.avif 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 806px) 100vw, 806px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>David Clubb gyda chydweithiwr o Brifysgol Met Caerdydd ar &#8216;Balsam Bash&#8217; amser cinio ym mis Gorffennaf 2026<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ffromlys yr Himalaya yn blanhigyn blynyddol, sy&#8217;n golygu bod &#8216;cnwd&#8217; y flwyddyn nesaf yn dibynnu&#8217;n llwyr ar hadau&#8217;r flwyddyn hon. Mae&#8217;r hadau hyn yn arnofio, a dyna pam mae cyrsiau d\u0175r mor werthfawr i&#8217;r planhigyn, a hefyd pam mai dim ond ar gyfer y flwyddyn honno, ac ar gyfer yr ardal honno o lan yr afon ac i lawr yr afon, y mae ymdrechion gwirfoddol i lawr yr afon yn effeithiol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae <a href=\"https:\/\/invasivespecies.scot\/invasive-plants\/himalayan-balsam\/\">Menter Rhywogaethau Ymledol yr Alban<\/a> yn ei roi mor glir ag y gellir: mae angen i waith rheoli ddechrau gyda&#8217;r planhigion mwyaf i fyny&#8217;r afon mewn dalgylch, oherwydd mae trin planhigion i lawr yr afon yn gyntaf yn ofer; mae hadau o blanhigion i fyny&#8217;r afon yn golchi i lawr ac yn ail-heintio tir wedi&#8217;i glirio. Mae hadau&#8217;n parhau&#8217;n hyfyw am tua 18 mis i dair blynedd, felly mae angen dau neu dri thymor yn olynol ar bob ardal glan afon i ddihysbyddu&#8217;r banc hadau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y casgliad gweithredol yw bod diwrnod gwirfoddol a dreulir yn clirio ffromlys o ran i lawr yr afon gyda phoblogaeth heb ei thrin uwchben yn prynu blwyddyn, ac yn eich ymrwymo i&#8217;r un diwrnod y flwyddyn nesaf, am gyfnod amhenodol. Mae&#8217;r un diwrnod a dreulir ar ben is-ddalgylch yn prynu tir sy&#8217;n aros yn glir, ac mae gwaith pob blwyddyn ddilynol yn dechrau ymhellach i lawr ffrynt crebachu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r gwahaniaeth hwnnw&#8217;n bwysig iawn i bartneriaeth sy&#8217;n dibynnu ar wirfoddolwyr a grwpiau cymunedol. Mae gofyn i bobl roi&#8217;r gorau i ddydd Sadwrn yn gofyn llawer. Mae gofyn iddynt roi&#8217;r gorau i ddydd Sadwrn am waith a fydd yn amlwg yn cael ei ddadwneud yn eu hachosi o bosibl i golli ffydd. Mae dilyniannu o&#8217;r brig i lawr yn dechnegol gywir a&#8217;r defnydd mwyaf effeithlon o adnoddau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r un rhesymeg gyfeiriadol yn berthnasol i efwr enfawr, i ddarnau clymog mewn malurion llifogydd, ac i fioddiogelwch ar gyfer planhigion dyfrol ymledol yn ehangach. Lle bynnag y mae d\u0175r yn gludydd, i fyny&#8217;r afon yw&#8217;r flaenoriaeth.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn ymarferol i&#8217;r Taf, mae&#8217;r &#8216;brig&#8217; yn golygu gwahanol bethau yn dibynnu ar y blaenddyfroedd, felly yn ymarferol, map balsam ar draws y dalgylch gyda gwthiad cydlynol o frig pob is-ddalgylch fyddai&#8217;r dull mwyaf ymarferol o gael gwared ar y rhywogaethau ymledol hyn.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"ansawdd-dwr-ac-ecoleg\" class=\"wp-block-heading\">Ansawdd d\u0175r ac ecoleg<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae dalgylch Pontsticill ar Daf Fechan yn cwmpasu ychydig dros 16 km\u00b2 ac yn cyflenwi d\u0175r i fwy na 160,000 o eiddo ledled Merthyr a de-ddwyrain Cymru. Mae rhaglen Mega-Dalgylch Bannau Brycheiniog D\u0175r Cymru yn bodoli&#8217;n union oherwydd bod mynd i&#8217;r afael \u00e2 phroblemau ansawdd d\u0175r wrth y ffynhonnell yn lleihau&#8217;r cemegau a&#8217;r ynni sydd eu hangen yn y gweithfeydd trin i lawr yr afon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae lliw sy&#8217;n codi a charbon organig toddedig o fawn ucheldir wedi&#8217;i ddraenio a&#8217;i ddiraddio yn ddrud i&#8217;w dynnu: mae&#8217;n cynyddu&#8217;r galw am geulyddion, yn cynhyrchu mwy o slwtsh, ac yn lleihau effeithiolrwydd diheintydd. <a href=\"https:\/\/www.unitedutilities.com\/corporate\/responsibility\/stakeholders\/catchment-systems-thinking\/catchment-management\/\">Buddsoddodd Rhaglen Rheoli Dalgylch Cynaliadwy United Utilities \u00a310.6m ar draws 27,000 hectar <\/a>yn ei gam cyntaf ac \u00a311.6m yn ei ail, ar y rhesymeg fusnes syml bod adfer swyddogaeth hydrolegol mawn ucheldir yn rhatach na chodi a rhedeg y gwaith cyfalaf sydd ei angen i wella ansawdd d\u0175r ar ben dosbarthu d\u0175r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae blaendd\u0175r yn cyfrannu&#8217;n anghymesur at fioamrywiaeth ar raddfa&#8217;r rhwydwaith afonydd cyfan. Maent hefyd yn darparu&#8217;r d\u0175r oer y mae rhywogaethau i lawr yr afon yn encilio iddo pan fydd y brif afon yn anghyfannedd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae gwella cysgod i gadw tymheredd y d\u0175r i lawr trwy goetiroedd glannau afonydd yn llawer mwy effeithiol mewn llednentydd bach nag yn y prif goesyn, lle mae cysgod yn chwarae rhan fach yn unig. Os ydym am i Afon Taf ddal eogiaid, sewiniaid a llyswennod yn 2100, yr ymyriadau sy&#8217;n gwneud gwahaniaeth mesuradwy i&#8217;r drefn thermol yw yn y blaenddyfroedd.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"lle-nad-yw-dechrau-ar-y-brig-yn-gweithio\" class=\"wp-block-heading\">Lle nad yw &#8216;dechrau ar y brig&#8217; yn gweithio<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae dechrau ar y brig yn gwneud llawer o synnwyr ar gyfer llawer o agweddau ar reoli afonydd, ond mae yna naws i&#8217;r dull hwnnw.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Ar gyfer rhywogaethau mudol fel eogiaid, mae&#8217;r dilyniant wedi&#8217;i wrthdroi &#8211; does dim pwynt datblygu llwybrau pysgod ym Merthyr os nad yw rhwystrau blaenorol yn is i lawr wedi&#8217;u datrys.<\/li>\n\n\n\n<li>Mae gorlifiadau carthffosydd cyfunol, llygredd gwasgaredig trefol, cyrsiau d\u0175r wedi&#8217;u cwlfertio, gwydnwch ar lefel eiddo a chynlluniau llifogydd cymunedol i gyd wedi&#8217;u crynhoi lle mae&#8217;r boblogaeth, sef yn y dalgylch canol ac isaf. Er y bydd adfywio&#8217;r ucheldiroedd yn arwain at y buddugoliaethau hirdymor mwyaf, ni allwn ddisgwyl i&#8217;r gwaith hwnnw gael ei wneud ar wah\u00e2n i&#8217;r peirianneg a&#8217;r addysg ychwanegol a fydd yn amddiffyn pobl yng ngloriau&#8217;r dyffrynnoedd yn y blynyddoedd i ddod.<\/li>\n\n\n\n<li>Mae angen caniat\u00e2d gan y cymunedau yr effeithir arnynt gan y problemau a gyflwynir gan afonydd. Ni fydd rhaglen sy&#8217;n gwbl anweledig i&#8217;r cymunedau a gafodd eu llifogydd yn 2020 yn dal cefnogaeth wleidyddol na chyhoeddus yn ddigon hir i gyflawni, waeth pa mor dda yw ei chanlyniadau hydrolegol. Mae angen gweithgaredd gweladwy i lawr yr afon er mwyn &#8216;prynu&#8217; degawdau o raglen hirdymor yn yr ucheldiroedd.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Felly mae&#8217;n ymddangos bod &#8216;Dechrau ar y Top&#8217; yn rhy syml; dylai fod yn &#8216;dechrau ar y brig&#8217; ar gyfer materion i lawr yr afon, &#8216;dechrau ar y gwaelod&#8217; ar gyfer materion i fyny&#8217;r afon, a &#8216;dechrau ym mhobman&#8217; o ran meithrin ymddiriedaeth gyda chymunedau dalgylch Taf.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"meddyliau-terfynol\" class=\"wp-block-heading\">Meddyliau terfynol<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyma rai syniadau am sut y gallai&#8217;r Bartneriaeth fod eisiau bwrw ymlaen.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mapio&#8217;r ardaloedd ffynhonnell i ddeall beth sy&#8217;n digwydd ar draws y blaenddwr, tir comin, tir a ddelir gan sefydliadol a thirfeddianwyr preifat<\/li>\n\n\n\n<li>Dilyniannu unrhyw waith dileu rhywogaethau ymledol yn \u00f4l is-ddalgylch, ac o&#8217;r brig i lawr, am dair blynedd yn olynol fesul ardal<\/li>\n\n\n\n<li>Monitro o&#8217;r brig, gan ddechrau nawr. Dim ond os oes gennym linell sylfaen argyhoeddiadol ledled y dalgylch y bydd unrhyw waith a wneir i wanhau llif d\u0175r i lawr yr afon yn cael ei dystiolaethu<\/li>\n\n\n\n<li>Mae tanau gwyllt a pherygl llifogydd yn ddwy ochr i&#8217;r un geiniog. Gwaith storio llifogydd ucheldirol o dan enw arall yw gwaith adfer ar \u00f4l tanau&#8217;r haf hwn ym Mannau Brycheiniog a&#8217;r cyffiniau, yn y b\u00f4n, a dylid ei gynllunio, ei ariannu a&#8217;i fonitro fel y cyfryw.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\">Cover image courtesy of <a href=\"https:\/\/unsplash.com\/photos\/landscape-mountain-kEWKw3KU3AM\">Mark Grafton<\/a> . The views expressed here are of David Clubb, Independent Chair of the Taff Catchment Partnership.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dechreuwch ar y brig Dyma bost gwadd gan David Clubb, Cadeirydd Annibynnol Partneriaeth Dalgylch Taf. Mae&#8217;r cofnod blog hwn yn seiliedig ar y dystiolaeth sy&#8217;n cefnogi mwy o weithgarwch ar frig dalgylch, er mwyn cynhyrchu manteision mwy ledled &#8211; ac yn enwedig ar y gwaelod. Fodd bynnag, mae&#8217;n dod gyda rhybuddion &#8230;. darllenwch ymlaen i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":720,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":4,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[44],"tags":[33,40,41,36,39,43,42,38],"class_list":["post-789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sut-rydym-gweithio","tag-fire","tag-llifogydd","tag-mawn","tag-sphagnum","tag-tan","tag-tan-gwyllt","tag-ucheldiroedd","tag-wildfire"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=789"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":800,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789\/revisions\/800"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/taffcatchment.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}